Tekst: Natalia Bursiewicz


Wzornictwo i tradycja meblarska we Włoszech mają długą i bogatą historię. Wiele z istniejących obecnie firm rozpoczęło swoją działalność już w 1900 roku. Niektóre z nich znajdują się w Brianza (prowincja Mediolan) – najsłynniejszym obszarze produkcji mebli, czy też w Wenecji i Marche (środkowe Włochy). 

Kraj ten od lat eksportuje meble oraz inne produkty wysokiej klasy do wielu zakątków świata. Popularyzacja wystroju włoskiego odbywa się m.in. dzięki międzynarodowym pismom i książkom, chętnie pokazującym dorobek tamtejszych projektantów. Włosi pojawiają się również na wszystkich ważnych festiwalach artystycznych, zdobywając niejednokrotnie najwyższe nagrody. O świetności Włoch przypominają również Salone del Mobile – międzynarodowe targi mebli w Mediolanie i jednocześnie największa na świecie wystawa wzornictwa. Nadal, z podziwem i dużą dozą fascynacji spogląda się na produkty takich projektantów jak Marco Zanuso (ur. 1916), Tobia Scarpa (ur. 1935), Carlo Molino (1905-1973), Vico Magistretti (ur. 1920).

Obecnie włoskie wzornictwo i projektowanie rozwijają się w kilku równorzędnych kierunkach. Brak jest jednak tendencji dominującej. Często pojawiają się wnętrza minimalistyczne, futurystyczne, ekologiczne, ale też można spotkać przestrzenie w stylu hi-tech oraz tradycyjne, nawiązujące do rozwiązań klasycystycznych, kopiujących historyczne wzorce. Można zaobserwować jednak, że nacisk kładziony jest na zaspokojenie potrzeb człowieka, polepszenie relacji pomiędzy sztucznymi elementami a ludźmi. Coraz bardziej popularna staje się idea uniwersalnego projektowania będącego w stanie zaspokoić potrzeby jak największej ilości osób.



Nowe wynalazki techniczne w widoczny sposób zmieniły charakter wnętrz. Stosowane wcześniej naturalne materiały zostały zastąpione tworzywami syntetycznymi. Obok  tradycyjnego materiału – drewna, w meblarstwie włoskim wykorzystuje się także metal, aluminium, szkło, kryształ, plastik. Styl mebli idzie w kierunku uproszczenia formy, czystego, linearnego designu, funkcjonalności oraz połączenia różnych materiałów. Niejednokrotnie też pojawia się zestawienie elementów starych (np. antyki, dzieła sztuki) z nowymi (tapety, dekoracja, oświetlenie).

Włoskiego projektowania nie należy utożsamiać jedynie z luksusem, wysublimowaniem i powagą. Włochów charakteryzuje również duża dawka humoru i ekscentryczności, czego przykładami są prace grupy „Memphis”, zrywające z obowiązującymi konwencjami. Jej członkowie: Ettore Sottsass, Andrea Branzi, Aldo Cibis, Marco Zanuso, zaproponowali wyroby o jaskrawych kolorach, niezwykle dekoracyjne wzory i niespotykane formy, nierzadko prawie niezwiązane z funkcją przedmiotu. Fantazja, pomysłowość, efekt zaskoczenia to jedne z wielu określeń charakteryzujących prace tych twórców. Niezwykle śmiałym włoskim projektantem był Joe Colombo (1930-71). Jego prace doskonale oparły się próbie czasu. Stworzył liczne wzory krzeseł oraz interesujące moduły meblowe, które łączyły w sobie różne funkcje. Ponadto fascynowały go nowe technologie i materiały. Z chęcią wykorzystywał włókno szklane, ABS i polietylen. Wyroby Joe Colombo, niektóre będące nadal w produkcji, cechowały płynne linie i odważne zestawienia. Dzięki temu stał się ikoną designu lat 60.



Idea włoskiego planowania biur tkwi w zapewnieniu ich sprawnego funkcjonowania, w stworzeniu dobrych warunków pracy oraz dostosowaniu danej powierzchni do ewentualnych zmian organizacyjnych. Włoski design biur odzwierciedla się w przeważającej mierze w minimalistycznych meblach o prostych i praktycznych formach oraz powściągliwej dekoracji, dobrym oświetleniu, przestronnych przestrzeniach, przemyślanych podziałach wnętrza. Nacisk położony jest na wygodę pracowników. Stąd też tak częsta inkorporacja w projektach zieleni oraz wody. Przyjmuje się bowiem, że elementy te motywują i zwiększają efektywność pracy. Poprzez odpowiednie rozlokowanie mebli we wnętrzu, użycie koloru i różnych akcesoriów, szuka się równowagi przestrzennej. Choć większość firm wybiera system open space dla swoich biur, to jednak bardzo ważne jest dla Włochów również poczucie prywatności. Dlatego dobrze zaprojektowane biuro to połączenie przestrzeni otwartych z niewielkimi, przyjaznymi, które pozwalają odizolować się na chwilę, przykładem mogą być tzw. reading points. Biura zatem mają być elastyczne, ciekawe, odpowiadające dynamicznej i kreatywnej formie pracy. Dąży się do tego, by każdy przedmiot spełniał dokładnie swoją funkcję i zapewniał komfort tego, kto z niego korzysta. Rzadko stosuje się już meble masywne, ciężkie, dominujące przestrzeń, idąc w kierunku form lżejszych, zgrabniejszych i pełnych wdzięku. Istnieje bowiem przekonanie, iż piękno mebla leży nie tylko w porządku i proporcjach jego elementów, lecz także w profilu linii i powierzchni łączących wszystko w modelową całość. Elegancja oraz wygoda są zatem elementami, których włoscy projektanci poszukują i do których dążą.



Oczywisty jest fakt, że kolory, które nas otaczają, w znaczący sposób wpływają na naszą psychikę. Barwy mogą pobudzać, motywować i sprzyjać koncentracji, bywa, że mają także znaczenie symboliczne. Za ich pomocą można optycznie modyfikować proporcje wnętrza, rozszerzać je, zwężać, podwyższać lub obniżać, a także wyznaczać strefy funkcjonalne. Często projektując wnętrze, kładziemy nacisk na kolor ścian. Tymczasem warto tworzyć kolorystyczne kompozycje przestrzenne, na które składają się, oprócz ścian, podłoga, meble oraz inne dodatki. Ciekawie wygląda umiejętne zestawienie dwóch, trzech barw, szczególnie w jasnym wnętrzu. Biel jest w tym przypadku tłem uniwersalnym, a kolory funkcjonują jako dekoracja i element kształtujący przestrzeń.

Bardzo popularne jest wykorzystanie w przestrzeniach biurowych mebli modułowych, umożliwiających ich dowolną konfigurację. Nadają się one bowiem zarówno do tworzenia pojedynczego stanowiska pracy, jak i stanowisk pracy zespołowej. Duża funkcjonalność i nowoczesny design przekonują coraz więcej klientów. Meble takie można dopasowywać do zmieniających się warunków w biurze. Ponadto umożliwiają często swobodne regulowanie półek w pionie i poziomie, jak również zamienne stosowanie szuflad i frontów.

Niebanalny efekt we wnętrzu biurowym można uzyskać wykorzystując szkło. Ma ono także charakter dekoracyjny, pomaga doświetlić pomieszczenie i sprawia wrażenie schludności oraz elegancji. Już kolorowe wyroby ze szkła Venini sprawiły, że włoski styl stał się znany i inspirujący. Niezwykle urokliwy charakter ma szkło trawione kwasem. Projektanci stosują ten materiał w ściankach działowych i w różnorodnych elementach wyposażenia wnętrz.



By uzyskać wrażenie lekkości wnętrza, włoscy projektanci odwołują się niejednokrotnie do form o liniach miękkich. Nawiązanie do zakrzywionych, płynnych form, właściwych naturze, nadaje wnętrzom wdzięku. Oprócz estetyki ważny jest także komfort. Giętka linia oraz elementy falowania formy sprawiają, że wnętrze jest przyjazne, ale i nowoczesne. Przyglądając się włoskim produktom biurowym, rysuje się klarownie ich nowoczesny charakter. Krzesła i fotele odpowiadają wymogom ergonomii oraz wygody. Kształty natomiast są nowatorskie i przyciągające uwagę. Dlatego też włoski design zdobywa uznanie coraz szerszej grupy klientów.


Prace włoskich projektantów wnętrz są efektowne i gustowne, przestrzenie zaś – przyjazne i funkcjonalne. Wachlarz możliwości, jakie daje stylistyka włoska, jest niezwykle bogaty. Niezaprzeczalnymi zaletami są klasyczne i wyrafinowane wzornictwo oraz wysoka jakość. Warto również spojrzeć na design oświetlenia, który we Włoszech ma również długą tradycję. Odpowiednie światło modeluje przestrzeń, pozwala skupić się, inspiruje i motywuje do pracy. W widoczny sposób odmienia wnętrze, nadając mu ciepła lub chłodu. Na dobry efekt świetlny składa się nie tylko rodzaj rozpraszanego światła, lecz również forma, w której zostało ono zamknięte. Niestandardowe kształty przyciągają wzrok, czasem nawet stają się dominantą wnętrza, jak w przypadku fantazyjnych lamp Tobia Scarpa. Wiedzą o tym projektanci z firmy Vistosi, czy też Foscarini, którzy igrają z widzem i zaskakują. Surowsze, ale eleganckie propozycje ma natomiast Achille Catiglioni. Z pewnością rozwiązania świetlne firm włoskich dopełniają całości wyglądu wnętrza, nadając im specyficznego, rzeźbiarskiego charakteru.